Komenatrz do Non omnis moriar?

Lalka, wraz ze swoją bogatą i wciąż żywą recepcją oraz teoretycznym komentarzem autora w postaci Słówka o krytyce pozytywnej, to niezwykle ciekawy przykład zabiegów, mających służyć przedstawianiu rzeczywistości, stworzeniu powieści prawdziwie realistycznej. Jednocześnie sposób, w jaki Prus tworzył w swej arcypowieści reprezentację rzeczywistości, nie był typowy dla prozy drugiej połowy XIX wieku, o czym świadczyć może (oprócz współczesnych rozpoznań, takich jak przywoływana w mottcie tego rozdziału analiza Grażyny Borkowskiej) choćby wczesna recepcja Lalki – jak wiemy, w większości nie tyle zupełnie niechętna, lecz ignorująca to, co w powieści najważniejsze – unikalny model powieści, dostrzegająca niedostatek kompozycji, choć doceniająca wiarygodność poszczególnych obserwacji.