MORDECHAJ SZWARCBARD

Mordechaj Szwarcbard (1896–1942) pochodził z Łodzi. Przed wojną należał do władz partii Poalej Syjon-Lewica. Uznaje się autorstwo wielu jego tekstów dotyczących przedwojennej Łodzi. Był znany jako zdolny mówca i waleczny działacz. Na początku okupacji przebywał w Łodzi, gdzie Niemcy łapali go do pracy przymusowej 22 razy. Na przełomie 1939 i 1940 roku wyjechał do Warszawy, gdzie kontynuował pracę dla partii.

Podczas wojny należał do grupy Oneg Szabat (przypuszcza się, że przyjął pseudonim „Ogolony”). W Archiwum Ringelbluma pozostawił liczne teksty – jego rękopisy pojawiają się w ok. 170 dokumentach. Należą do nich pisane w jidysz „Aktualności” – kroniki przedrukowane w przekładzie na język polski w 23 tomie opracowań Archiwum Ringelbluma.

Zapiski Szwarcbarda obejmują czas od grudnia 1939 do czerwca 1941 roku. Dotyczą przede wszystkim życia w getcie warszawskim, choć zawierają również liczne odniesienia do sytuacji w Łodzi. W „Aktualnościach” pojawia się też sporo informacji o sytuacji uchodźców, co wynika z faktu, że Szwarcbard prowadził z nimi wywiady w getcie. Pisał również raporty dotyczące sytuacji w obozach.

Latem 1942 roku, podczas wielkiej akcji likwidacyjnej w warszawskim getcie, wraz z żoną Miriam i synem Danielem, został wywieziony do Treblinki, gdzie wszyscy najprawdopodobniej zostali zamordowani.