ŚWIDER (pod Warszawą)

Emanuel Ringelblum

ONI, II–IV (?)

„Do tej kategorii brawurowych wyczynów należał ślub żydowski w kościele św. Aleksandra na placu 3 Krzyży. Gestapo, otrzymawszy wiadomość o tym ślubie, otoczyło kościół i zabrało wszystkich zebranych do więzienia. Młodej parze, połączonej od dawna ślubem żydowskim, chodziło w danym wypadku o uzyskanie pierwszego, autentycznego dokumentu, który zalegalizowałby ich wobec domowników i sąsiadów. Do tej kategorii brawurowych wyczynów zaliczymy też wspólny obiad 11 Żydów w Świdrze pod Warszawą. Doniesiono o tym władzom niemieckim, które zaaresztowały obecnych, a potem rozstrzelały.” (s. 62-63)

 

JA/ONI, V

„Tam poszłyśmy do pensjonatu, który był właściwie pusty, ale właściciele szykowali się na ewentualnych gości na święta, i wynajęłyśmy pokój na jedną noc. Powiedziałyśmy, że szukamy letniska dla naszych dziadków, bo dziadek jest po zapaleniu płuc i że tego dnia nie zdążyłyśmy przed godziną policyjną do Warszawy. Uwierzyli – a może po prostu nie chcieli za dużo pytać, bo wynajęli pokój bez pytania o dokumenty. A następnego dnia zgodzili się wynająć nam ten pokój na dalsze dni i na święta, że to niby chcemy zainstalować dziadków w Świdrze. A dla starych Keilsonów rzeczywiście wynajęłyśmy tam w Świdrze pokój z werandą i kuchnią i znów mówiłyśmy, że to nasi dziadkowie i on jest po chorobie.” (I nic więcej nie pamiętam..., s. 158)

JA/ONI, VI A

„Wydawało nam się to straszne, że dwoje starych ludzi samotnie zostało przy życiu.

Mieszkali w willi w ładnym pokoju z werandą. Kiedy weszłyśmy przez furtkę do ogrodu, pani Keilson siedziała na werandzie z jakąś robótką w ręku. Odwróciła się w stronę pokoju i zawołała głośno: – Aleksander! – Już to wystarczyło, żeby nas przestraszyć, a cóż dopiero, gdy usłyszałyśmy tubalny głos starszego pana, rozlegający się po całej posesji.

– Ile razy ci mówiłem, że nie Aleksander, tylko „Lejon”…” (I nic więcej nie pamiętam..., s. 193-194)