TWARDA–MAŁE GHETTO–ZAMENHOFA–UMSCHLAGPLATZ [TRASA]

Mietek Pachter

JA, III C

„Auto jest naładowane, jedziemy przez getto, puste ulice, żywej duszy nie widać, otwarte okna, wszystko rozbite, żałoba panuje w całym ghecie. Wjeżdżamy do dużego ghetta, ta sama żałoba, te same zniszczenia, trupy leżą, gęsto położone na ulicach, w bramach. Tym jest już wszystko jedno. Wjeżdżamy w zasięg kotła [okolice placu Parysowskiego]. Widać, że tu już niemcy nacieszyli się trochę swym okrucieństwem, pełno jest ciał ludzkich, małe ciałka dzieci leżą, straszny to jest widok. Jedziemy ulicą Zamenhofa, tu widać tysiące ludzi, siedz[ą] na klęczkach, ręce mają do tyłu złożone, szukam niespokojnie, może ujrzę mych drogich rodziców, może gdzieś tu są między tymi nieszczęśliwymi ludźmi, nie widać ich. Nie wiem, czy mam się radować tem, że nie widzę ich, czy też martwić, wiem tylko, że chętnie bym się rozpłakał, ale nie wolno płakać, trzeba znosić mężnie nasze cierpienia, zaciskam zęby, zagryzam wargi, milczę! Serce się ściska z bólu, gdzież są teraz moi najdrożsi?
Wyjeżdżamy przez wachę na Zamenhofa i wjeżdżamy na Umschlagplatz. Cóż to, czy już wpadliśmy do rzeźni, czy też jeszcze mamy czekać i cierpieć pewien czas? Z tym niedobrze, bez tego jeszcze gorzej. Zobaczę więc, co mi przeznaczenie przygotuje. Auto nasze staje przy otwartych wagonach, mamy cegły przeładować do wagonów. Ustawiamy się w szyku, by było to jak najszybciej załatwione i najwygodniej pracować. Robota idzie u nas szybko, jesteśmy już dobrymi fachowcami, robota pali się nam pod rękoma, ale tu nadjeżdża kilku Niemców i wskakuje na nas z pejczami, które od razu wchodzą w ruch. Przypuszczać można, że chcieli pośpieszyć pracę, nie, przeciwnie, gdy nas tak bili, cegły leciały na wszystkie strony i przetrącało nogi, bili nas po twarzy, po plecach, gdzie popadło […] Auto jest wyładowane, Wilek mnie woła, schodzę i ten mi pokazuje tabliczkę przy wagonie. Otóż tu wisi tabliczka, stacja przeznaczenia jest Tryblinki. To znaczy, że dajemy jeszcze cegły do budowy fabryk śmierci.” (s. 134-135)