GETTO LITZMANNSTADT [OBSZAR]

Oskar Rosenfeld

JA/ONI, III B

„Różnobarwność przyjmuje czasami formy groteskowe, jednakże tylko zewnętrznie. Teksty nie różnią się prawie niczym od duetów chodliwych operetek, cieszących się dużą popularnością w Ameryce. Autorzy omijają możliwość pokazywania aktualnych tematów, które narzuca obserwatorowi żydowska ulica w getcie oraz przedstawiania ich ludziom z getta jako jedynych w swoim rodzaju, niepowtarzalnych zdarzeń. Nawet obrazek o charakterze skeczu „Plotki z getta” ogranicza się do powierzchownych aluzji. Tutaj miejsce byłoby na przedstawienie z dowcipem i humorem (wisielczym humorem) i satyrą czegoś szczególnego dotyczącego unikalności getta w Litzmannstadt. Same fakty tak bardzo rzucają się w oczy, że nie trzeba być Szolemem Alejchemem, aby doszukać się w nich najbardziej wesołych stron. „Śmiech to zdrowie – lekarze każą się śmieć“. Pójście śladami tego hasła Szolema Alejchema, pociągnęłoby za sobą bezsprzecznie urocze skutki. W muzyce, w tzw. uwerturach, można odnaleźć kilka miłych tematów o charakterze ludowym, które zaspokajają żydowskie gusta, bez wznoszenia się ponad niski poziom muzyki szlagierowej” (s. 6-7)

Anonim (autor „Szukajcie w popiołach”)

JA/ONI

„Na długo pozostanie w mej [pamięci] noc [spędzona] na pracy przy [ziemniakach]. Abyś zorientował się, jak [bardzo] zmieniła [się] ostatnio […] sytuacja naszych urzędników tu, w Getto-Litzmannstadt, wystarczy, jeśli przytoczę Ci następujący fakt: wszyscy nasi urzędnicy postanowili pójść dobrowolnie do pracy przy transporcie przywiezionych ziemniaków. Każdej nocy stawiało się dobrowolnie kilkuset urzędników, zaprzęgali się do małych lub wielkich wozów i wieźli te ziemniaki od stacji kolejowej aż na Marysin. Ja również stawiłem się […] nocą dobrowolnie do pracy. Byłem z tego powodu szczególnie zadowolony, nie tylko dlatego, że wiedziałem, iż przykładam rękę do sprawy o znaczeniu publicznym, lecz i dlatego, że miałem sposobność […] wysłuchać kilka słów od prostych.” (s. 60)