LESZNO 5

Henryk Bryskier

ONI, II/III

„Po pewnym czasie wyłączone zostały z getta nieparzysta strona Elektoralnej i ustawiono mur przez środek jezdni do ul. Białej, następnie wyłączono całą ulicę Tłomacką razem z gmachem b. Biblioteki Judaistycznej i Synagogę, jak też tę część ul. Rymarskiej, która do tego czasu była jeszcze w getcie, przenosząc mur z rogu ul. Bielańskiej i Tłomackiej na róg Przejazdu i Tłomackiej jako dalszy ciąg ogrodzenia Centrali Telefonów poprzez jezdnię ul. Leszna do Rymarskiej. Na środku jezdni mur był zaopatrzony w tymczasowy przelot, oficjalnie w planie nie uwzględniony, ale pozostawiony na pewien czas dla celów gestapo. Tramwaje mimo szyn i wspomnianej bramy wypadowej tędy nie kursowały, bo jak już wspomniałem, tramwaje były na terenie getta zniesione, oprócz jednej linii wewnętrznej – żydowskiej. Wylot ten był jednakowo strzeżony przez żandarmów, Służbę Porządkową i polską policję; spełniał częściowo zadanie kanału do szmuglu uprawianego tutaj wozami konnymi i autami. Z tego też punktu posterunki strzelały do szmuglerów, przemycających przez gruzy zburzonego budynku b. Poczty Polskiej przy ul. Leszno 5, który na tyłach łączył się z polską stroną, przylegając do terenu b. Ministerstwa Skarbu przy ul. Rymarskiej.” (s. 175)

Jechiel Górny

ONI, II D (29.05.1942)

29 V 1942 [r.] o 9 wieczorem dwaj Niemcy (żandarmi) zabrali na żydowski rewir policyjny III przy Lesznie 40 na wpół sparaliżowaną Żydówkę i, czyniąc odpowiedzialnymi za nią dwóch żydowskich policjantów, wyjaśnili, że jeszcze po nią przyjdą. Przyszli około 11 wieczorem. Przenieśli kobietę na krześle na Leszno 5 i tam, w obecności kilku żydowskich policjantów, zastrzelili ją.
Tożsamość tej kobiety i przyczyny morderstwa są tymczasem nieznane. (s. 280–281)

Emanuel Ringelblum

ONI, I

„W czasie bombardowań w wielu mieszkaniach na parterze bądź na niższych piętrach wysokich kamienic znajdowało się sporo ludzi, którzy chronili się przed bombami. Do jednego takiego mieszkania przy Leszno 5 nie chciano wpuścić właściciela domu, ponieważ było za dużo ludzi. Spano na korytarzach, w izbach bez okien. Całe filozofie, jak można się ochronić przed bombami.” (s. 170)

Bibliografia

– Henryk Bryskier, Żydzi pod swastyką, czyli getto w Warszawie w XX wieku, Oficyna Wydawnicza ASPRA-JR, Warszawa 2006.

– Jechiel Górny, Dziennik (22.05 – 22.07.1942 r.; 4.11 – 21.12.1942 r.), w: Konspiracyjne Archiwum Getta Warszawy – Archiwum Ringelbluma, t. 23, cz. II: „Dzienniki z getta warszawskiego”, oprac. K. Person, Z. Trębacz, M. Trębacz, Warszawa 2015, s. 274-344.

– Emanuel Ringelblum, Archiwum Ringelbluma. Konspiracyjne Archiwum Getta Warszawy. t. 29: Pisma Emanuela Ringelbluma z getta, oprac. J. Nalewajko-Kulikov, Warszawa 2018.