LUTOMIERSKA 21/50 (ostatnie mieszkanie Anatola Chari)

Anatol Chari

ONI, III A

Raz podczas akcji deportacyjnej, kiedy miałem okres służby nocnej, więc za dnia przebywałem w domu, przeszukiwano mój budynek. Do drzwi mojego pokoju zapukał znajomy sonderowiec. „O, nie wiedzieliśmy, że ty tutaj mieszkasz”, rzekł. Nie weszli do środka, by przeszukać pokój. Dlatego nie znaleźli mojego przyjaciela Lutka, ukrytego pod łóżkiem. Lutek był piekarzem, a ponieważ zawodu tego nie uznawano za „ważny dla celów wojennych”, jego nazwisko trafiło na listę. Pozwoliłem mu ukryć się w moim pokoju. (s. 56)

JA, V

Któregoś wieczoru przyszła do mojego mieszkania Tola, obudziła mnie i wśliznęła się do mnie do łóżka. Poprosiła, żebym zszedł na dół i odebrał jej przydział z kooperatywy mięsnej, nim ta zostanie zamknięta. Miała wprawdzie kartkę żywnościową, ale ja, będąc sonderowcem, zwłaszcza znającym tamtejszych pracowników, nie musiałbym ustawiać się w długiej kolejce, a do tego dano by mi lepsze mięso, nie zaś same odpady. Ale odmówiłem jej. Byłem zmęczony po długim dniu pracy. (s. 50)

Nie żyło nam się jednak przyjemnie. Pamiętam, jak raz po długim dniu pracy leżałem na łóżku paląc papierosa. Spojrzawszy w okno, zobaczyłem tylko gwiazdy i pomyślałem wtedy: „Tkwimy tu zamknięci w getcie, w najgorszym miejscu na świecie”. Po prostu nie dopuszczaliśmy do siebie myśli, że nasza przyszłość może wyglądać znacznie gorzej. Wmawialiśmy sobie, że unikniemy deportacji i życie będzie się toczyło bez zmian, aż Niemcy przegrają i wojna się skończy. Wiara w klęskę Niemiec była nam potrzebna. Stanowiła naszą jedyną nadzieję. (s. 53)

JA, V A

Odtąd aż do końca pobytu w getcie mieszkałem w owej „Jeszcze jednej możliwości”. Znajdowała się na najwyższej kondygnacji budynku czteropiętrowego. Niedaleko miejsca, gdzie dziadek i ja przychodziliśmy po swoje specjalne przydziały żywnościowe. Pokój to była wąska kiszka, miejsca wystarczało akurat na dwa łóżka i stolik. (s. 35)