PLAC GRZYBOWSKI 3/5 (Kościół pw. Wszystkich Świętych)

Helena Szereszewska

ONI, III

Idąc w stronę ulicy Granicznej, przechodziło się przez plac Grzybowski, na którym stał kościół Wszystkich Świętych. W tym kościele ordynował wówczas ksiądz Puder, wychrzczony Żyd. Dokoła niego i kościoła grupowali się znajdujący się w getcie wychrzczeni Żydzi. Wielu z nich mieszkało w przylegających do kościoła budynkach, na tak zwanej plebanii. Mieszkał tam między innymi doktor Weinkiper – laryngolog.
W suterenach kościoła otworzono szwalnię, gdzie pracowały wychrzczone Żydówki, przeważnie starsze kobiety. Wśród nich wiele było neofitek, które duchowo czuły się bezpieczne pod skrzydłami nowej religii.
Kiedy Wanda Krausharowa odebrała sobie życie, w tym kościele odbyło się nabożeństwo żałobne za jej duszę. Przybyli na nie nie tylko krewni i przyjaciele z getta, ale także córka i kuzyni ze strony „aryjskiej”. Dziwny się wydawał w oczach Żydów jeden z jej kuzynów klęczący na klęczniku i pogrążony w głębokiej modlitwie. Przesadna gorliwość tego neofity nie była w tym czasie wypadkiem odosobnionym. (s. 89-90)

Irena Birnbaum

JA/ONI, II D (czerwiec 1942)

(Mieliśmy w getcie dwa kościoły, ponieważ Niemcy zmusili do pozostania tam wszystkich katolików żydowskiego pochodzenia). (s. 43)

Mina Tomkiewicz

F, II

(…Też znalazła. Krancowa jest ochrzczona od dziesięciu lat i plus catholique que le pape même. Nawet romans swego męża z Lolą znosi z chrześcijańską pokorą. Co ją obchodzą Żydzi… Spójrzcie no na ten wielki krzyż na piersiach pod jej wielkim nosem, czysta komedia…).
Pani Krancowa potrząsa energicznie rudawą głową, aż kokarda, którą zawsze związuje włosy, kiwa się w komiczny sposób, i oświadcza, że chyba nikt od niej nie będzie wymagał, żeby w niedzielę [rozstrzelenie autorki] szła na „punkt”. W niedzielę Krancowa chodzi na mszę, do świętej komunii, na zebranie gettowych chrześcijan u księdza, a poza tym dyżuruje w świetlicy przy kościele. Jasne, że przy tak wypełnionym dniu pani Krancowa odpada dla „punktu”, przynajmniej w niedzielę. (s. 131)