PLAC KOŚCIELNY

Oskar Singer

JA/ONI, III B (22.07.1942)

„Kto rano 22 lipca przechodził przez Plac Bazarowy, był już pewien, że to prawda. Przed magazynem desek Resortu Galanterii Drewnianej ustawiono podwójną szubienicę. Żydowscy stolarze musieli zbudować ją dokładnie według niemieckich instrukcji, a żydowscy robotnicy postawić. Żydowska policja trzymała straż aż do tej straszliwej godziny. Egzekucję wyznaczono na godzinę 11. Kto zna Niemców, ten wie, że odbędzie się ona punktualnie o godzinie 11. Już o 10 na chodnikach Hamburgerstrasse [Lutomierskiej] i wzdłuż bazaru zbierają się ludzie. Około wpół do jedenastej pojawia się pluton niemieckiej policji. Akcją kieruje Untersturmbannführer SS. Na jego rozkaz zatrzymuje się przechodniów i zmusza do uczestniczenia w egzekucji. Ulica za mostem przy Placu Kościelnym jest zamknięta, publiczność – bardzo wiele kobiet – w drodze z pracy lub do pracy stłoczona jest przede wszystkim na obu chodnikach naprzeciwko krwawego rusztowania.” (s. 47-48)

Anatol Chari

JA/ONI, III A

W jednym z biur zarządu, mieszczącym się naprzeciwko kościoła na placu Kościelnym, Rumkowski odbył spotkanie ze wszystkimi absolwentami płci męskiej. Pewna liczba absolwentek pracowała u niego w Służbie Porządkowej, ale sonderowcami mogli zostać jedynie mężczyźni. Prezes pytał nas po kolei, czy chcemy zostać policjantami. Zgodzili się wszyscy. Oprócz mnie. (s. 26–27)