Róg ulic NOWOLIPIE/ PRZEJAZD (granica getta)
Jechiel Górny
ONI, II D
(23.05.1942)
Na róg Przejazd i Nowolipia przyjechał (przyjeżdża codziennie) bardzo wysoki żandarm samochodem ciężarowym po cegły i łapał ludzi na roboty. Tymczasem wystrzelił 2 razy w powietrze w lokalu magazynu, gdzie znajduje się likwidatura. (s. 275)
ONI, II D (29/30.05.1942)
4 mężczyzn zostało zatrzymanych przy murze na rogu ulic Przejazd–Nowolipie. Podobno są to szmuglerzy. Jak podała jedna osoba, jeden z nich uciekł. (s. 280)
Abraham Lewin
JA, II D (18.05.1942)
Mieszkam przy murze, który odgradza getto od Przejazdu. Wydłubano w murze dziurę, przez którą może z łatwością przeleźć człowiek i można przecisnąć worek ze stoma kilogramami ziemniaków, żyta i innych produktów. Od piątej, wpół do szóstej rano do dziewiątej wieczór odbywa się prawie bezustanny szmugiel.
ONI, II D (28.05.1942)
Dziurę w murze na Nowolipiu i Przejeździe zamurowywano już niezliczoną ilość razy. Każdorazowo przekupują polskich i gettowych policjantów po obu stronach muru i zanim wapno zdąży wyschnąć, usuwają cegły i szmugiel odbywa się nadal. Wczoraj, nie wiadomo który raz, znów zamurowano tę dziurę. Było to o godzinie 6-7 wieczorem. Przystąpiono od razu do rozbierania i usuwania cegieł. Policjant nie został widocznie <obrobiony> lub też nie przystał na propozycję szmuglerów. Kiedy więc ukazał się mały otwór wielkości cegły, wsunął tam szybko rewolwer i wystrzelił. Padł nie bogaty, syty szmugler, ale biedny chłopczyk, podręczny u przedsiębiorców-szmuglerów. (s. 83)
ONI/JA, II D (07.07.1942)
Szmugiel toczy się dalej, bez względu na wielu straconych i zabitych w ostatnich tygodniach. To prawda, że nie w takiej formie jak wcześniej. Dziura w murze na Nowolipiu róg Przejazdu została zamurowana, ale ludzie szmuglują ponad wysokim na ponad 2,5 metra murem. Wszyscy mamy przed sobą czarny ponury obraz, który dławi i dusi aż do rozpaczy i szaleństwa. (s. 156)
Emanuel Ringelblum
ONI, I
W Warszawie budują mury na linii Nalewki-Kramy Nalewkowskie – także Przejazd-Nowolipie. Dopatrują się w tym zalążka getta, które nagle stanie się faktem. (s. 110)
Zamurowanie odcinka Przejazd-Nowolipie stworzyło niemożliwą sytuację na Karmelickiej. Jest tam strasznie ciasno, ogromny ruch. (s. 113)
Bibliografia
– Jechiel Górny, Dziennik (22.05 – 22.07.1942 r.; 4.11 – 21.12.1942 r.), w: Konspiracyjne Archiwum Getta Warszawy – Archiwum Ringelbluma, t. 23, cz. II: „Dzienniki z getta warszawskiego”, oprac. K. Person, Z. Trębacz, M. Trębacz, Warszawa 2015, s. 274-344.
– Abraham Lewin, Dziennik, wstęp i opracowanie K. Person, Warszawa 2016.
– Emanuel Ringelblum, Archiwum Ringelbluma. Konspiracyjne Archiwum Getta Warszawy. t. 29: Pisma Emanuela Ringelbluma z getta, oprac. J. Nalewajko-Kulikov, Warszawa 2018.




