RYBNA

Oskar Singer

JA, III B (29.05.1942)

„Policjant w bramie. Studiuje psychikę niemieckiego szupo. Dobrze się na tym zna. Egzamin wypada przeważnie negatywnie. Ale czasami trud się opłaci. Przechodzę obok bramy na ulicy Fishgasse [Rybnej]. Widzę, że przechodnie przechodzą bez bagażu. Zatrzymuję się, aby popatrzeć, co się będzie działo. Rzeczywiście, strażnik przymyka oko. Nigdy nie wykorzystuję takich okazji, ale nęci mnie, aby poobserwować zachowanie tego funkcjonariusza Służby Porządkowej.” (s. 34)

Anatol Chari

JA, V A

Swój największy sukces zaopatrzeniowy odniosłem w piekarni na ulicy Rybnej. Jak zwykle pełniliśmy służbę we dwóch, żeby jeden drugiemu patrzył na ręce. […] Owego dnia nadzorowaliśmy dostawę mąki. Kolega stał przed budynkiem na ulicy, obserwując nadjeżdżające taczki i drzwi wejściowe. Ja zaś stałem w wejściowym korytarzu budynku, mając oko na drzwi do mieszczącej się na parterze piekarni, a także na schody prowadzące na piętra. Obaj widzieliśmy robotników, którzy taszczyli worki pełne mąki z taczek do piekarni. […] Robotnicy – nazywaliśmy ich Białą Gwardią – znając moją postawę, wiedzieli, że będę z nimi współpracował. […] Jeden z nich mieszkał na pierwszym piętrze, akurat nad piekarnią. Za moim przyzwoleniem białogwardziści wnieśli na górę jeden worek i ukryli go w pokoju; cały wielki worek, mimo iż w piekarni je liczono. Mieli wsypać zawartość czterech worków do kadzi służącej do wyrabiania chlebowego ciasta. Wsypali zaś jedynie trzy. „Spokojna głowa”, odparli na moje wątpliwości, jak mąka będzie już w środku i wymieszana, to zrobimy tak, że będzie dobrze”. Nie wiem, jak tego dokonali. […] Dostałem swoją dolę i wymieniłem ją na kartofle, chleb zdaje się też trochę pieniędzy. W każdym razie zapewniło to mojej babci zapas jedzenia na dłuższy czas. Zaś mój tępawy kolega, który wraz ze mną pełnił wtedy służbę, nigdy się o sprawie nie dowiedział. (s. 32–33)

Bibliografia

– Oskar Singer, Przemierzając szybkim krokiem getto… Reportaże i eseje z getta łódzkiego, tłum. K. Radziszewska, Łódź: Oficyna Bibliofilów 2002.

– Timothy Braatz, Anatol Chari, Podczłowiek. Wspomnienia członka Sonderkomanda, Warszawa 2012.