[TRASA] STACJA RADEGAST – JAGIELLOŃSKA – MARYSIŃSKA – BRZEZIŃSKA – ŁAGIEWNICKA 1/3

Oskar Singer

JA/ONI, V A

„Węgiel przychodził dwoma kanałami. Najpierw przez Bałucki Rynek, a potem przez Radogoszcz, dworzec towarowy getta. Plac ten był położony bardzo korzystnie dla obu kierunków, szczególnie w sytuacji, gdyby się udało rozwiązać problem transportu z Radogoszcza do centrum. W obliczu braku środków transportu kierownictwo stało bowiem przed zadaniami niemalże nie do rozwiązania. Dopiero po oddaniu do użytku linii tramwajowej Marysin – Bałucki Rynek – Plac Węglowy problem rozwiązano. Pierwsze transporty węgla dostarczono wiosną 1942 r. aż do bramy wjazdowej Wydziału Węglowego. Dzisiaj przychodzą bardzo duże ilości prawie wyłącznie przez Radogoszcz. Pojawiła się więc potrzeba zorganizowania placu węglowego także na Marysinie. Jest to właściwie taki sam plac, jak plac centralny przy ulicy Hanseatenstrasse – Matrosenstrasse [Łagiewnicka – Dworska, obecnie Organizacji WiN] i służy on jako miejsce rozdziału węgla dla tej części getta, która geograficznie do niego należy.” (s. 75-76)

Anatol Chari

ONI, V

Otóż istniała jedna linia tramwajowa. Jeden z końcowych przystanków znajdował się przy marysińskiej stacji kolejowej, na którą dowożono żywność i z której wywożono ludzi. Tramwaj ten nie był jednak przeznaczony dla mieszkańców getta. Miał on jeden wagon napędowy, do którego przyczepione były dwa płaskie wagony transportowe. Z Marysina do punktów rozdzielczych w centrum naszego „miasta” przewożono nim żywność, zaś na stację – ludzi przeznaczonych do deportacji. Dla wielu z nich był to początek końca. Zaprosiłem raz Dorkę na tramwajową przejażdżkę. Gdy wskoczyliśmy, konduktor głośno zaprotestował: zasadniczo jazda była zabroniona. Odchyliłem klapę i pokazałem swoją odznakę policyjną i to załatwiło sprawę. Przejechaliśmy z dużego centrum dystrybucyjnego na Marysin, gdzie nie było już zabudowy, tylko same pola, a tam poszliśmy na spacer. Tak korzystaliśmy z życia. Po prostu zamykaliśmy oczy na rzeczywistość. (s. 53)