TUWIMA 20 (przed 1954 r. ul. Przejazd), (dom, w którym mieszkali Brandysowie)

Andrzej Bart

F, VIII

„Wreszcie Dora zaczyna się nudzić, każę więc zatrzymać przy domu na Przejeździe [Tuwima], w którym jako dzieci mieszkali bracia Brandysowie, przyszli pisarze. Ich przodek, słynny lekarz, jak i Dora, przybył do Polski z Czech, tyle że nie do getta, ale wezwany do łoża króla Władysława IV Wazy. Powinna się więc ucieszyć, że jej krajana przypomnę. Jako zawołany tropiciel śladów po czymś, czego nie ma, nakręciłem niegdyś kilka krotkich filmow pod zbiorczym tytułem Złe miasto. Znak zapytania miał śmiało sugerować, że to niezasłużona opinia. Spotykając się z ludźmi, którzy mieszkali w Łodzi przed wojną, chciałem się od nich dowiedzieć, jakim miastem była wtedy i co się z nią stało, kiedy do pięknych i niepięknych kamienic wprowadzili się mieszkańcy okolicznych wiosek. W filmie o sobie właśnie Marian Brandys powiedział do nowych ludzi w mieście: „Chciałbym wierzyć, że teraz, kiedy Łódź zamieszkują zgoła inni mieszkańcy, duch tolerancji wciąż jest tutaj obecny”. Mimo grzecznej ufności pana Mariana, dom Brandysów nie uczynił na Dorze wielkiego wrażenia i nie chciała nawet wejść na klatkę schodową, chociaż zapewniałem, że ładne z niej widać podwórko.” (s. 129)