Dzieje recepcji utworu
Agnieszka Kuniczuk

Dzieje recepcji utworu
Agnieszka Kuniczuk

Z dziejów recepcji W klatce wynika, że wszyscy interpretatorzy mieli kłopot z oceną tej powieści. Niespójność tekstu, nieporadne prowadzenie fabuły, niejasne kreowanie postaci wpłynęły na jej odbiór. W powieści nie można znaleźć odpowiedzi jednoznacznych i oczywistych, znanych z późniejszych utworów Orzeszkowej. We W klatce autorka raczej stawia pytania, namawia do dyskusji. Pojawiają się zatem kwestie pozytywistycznego programu pracy u podstaw i emancypacji, ważne w okresie ukazywania się powieści. Jednak żadna z tych idei nie została przedstawiona jednoznacznie, podobnie jak żadna z postaci nie została wykreowana na bohatera pozytywnego bądź negatywnego. Być może to właśnie wpłynęło na badaczy i ich niechęć do interpretowania czy szerszego omawiania utworu. Zaskakujące jest, że choć obserwujemy w przestrzeni krytycznoliterackiej odnowienie zainteresowania twórczością i poglądami Orzeszkowej, to W klatce wciąż jest utworem pomijanym bądź wspominanym marginalnie.

Powieść nie doczekała się również szerokiego odzewu zagranicznego. Znana jest wzmianka prasowa na temat planowanego wydania powieści we Francji: „Pani Władysławowa Miłkowska przełożyła na język francuski piękną powieść pani Elizy Orzeszkowej pn. W klatce i drukować ją zamierza w jednym z czasopism francuskich”. Nie udało się jednak ustalić, czy powieść rzeczywiście została przetłumaczona i czy ją opublikowano. Przełożono ją natomiast – podobnie jak wiele polskich utworów z tego okresu – na język rosyjski. W liście do Malwiny Blumberg pojawia się niewielka wzmianka, z której jasno wynika, że sama Orzeszkowa po latach od napisania powieści nie oceniała jej najlepiej i nie polecała do tłumaczenia: „nie przypominam sobie wcale, abym upoważniała kogo do tłumaczenia W klatce, która to powieść jest zaledwie drugą przeze mnie napisaną, więc musi być niedołężną”.

Podsumowując, recepcja W klatce od początku nie była duża i przez wszystkie lata, począwszy od 1869 roku, poziom zainteresowania tym utworem właściwie się nie zmienia. Druga powieść Orzeszkowej od zawsze tworzyła tło dla omawiania innych dzieł pisarki, często była też zupełnie pomijana przez badaczy i wydawców, co nie dało jej szansy zaistnienia w obowiązkowym spisie książek do przeczytania. Stawianie przez krytyków W klatce wśród najgorzej napisanych i najmniej interesujących powieści pisarki miało zapewne wpływ na nikłe zainteresowanie tłumaczy i zagranicznych wydawców.

Strona: 1234