Róg MURANOWSKA / BONIFRATERSKA

Perec Opoczyński

ONI, II D (15.06.1942)

Żydowska policja otrzymała wczoraj rozkaz pilnowania domów przy Muranowskiej róg Bonifraterskiej, Przejazd, Sierakowskiej i Pokornej. Ulice te zostaną wkrótce odcięte od getta.
Wieść ta wywołała w mieszkańcach strzeżonej okolicy wielką panikę. Już w pierwszych godzinach po pojawieniu się tych pogłosek ludzie biegali w popłochu, szukając dla siebie nowych mieszkań. Niestety nie ma już wielu izb do wyboru. Jesteśmy tu ściśnięci jak śledzie w beczce i ludzie, którzy przez całe życie mieszkali w pięknych pomieszczeniach, nie mając wyjścia, biorą pokój u kogoś. Szukają choć takiego lokum, które by miało osobne wejście, ale takich jest bardzo mało. Ceny poszybowały tak, że za pokój z kuchnią na czwartym piętrze daje się odstępne po trzy tysiące złotych, a za pojedynczy pokój czynsz wynosi minimum sto złotych. W wielkim strachu i rozpaczy najbiedniejsi oczekują oficjalnego rozkazu o przeprowadzce. (Pisma, s. 285–286)

ONI, II D (czerwiec 1942)

Chociaż nie było jeszcze oficjalnego komunikatu, ludzie mieszkający na rogu Muranowskiej i Bonifraterskiej aż po Pokorną opuszczają swoje mieszkania i się przenoszą, boją się, że później nie znajdą dachu nad głową. Przez dwa ostatnie dni było widać wyładowane wózki ciągnięte po ulicach przez wycieńczone kobiety. (Pisma, s. 290)

Sara Kraus-Kolkowicz

JA/ONI, II A

Było to więc tak – żeby wyjść z Getta, trzeba było przejść wartę uzbrojonego żołdaka niemieckiego, który patrolował przy bramie wyjściowej po drugiej stronie. Ale ten patrol należało najpierw dobrze obserwować i wyliczyć dokładnie jego kroki. Maszerował na lewo koło 20 kroków i z powrotem tę samą ilość kroków. Było to na rogu ulic Pokornej i Bonifraterskiej. Tak stałam przez drutami dłuższy czas i liczyłam jego chody, aż postanowiłam że kiedy będzie odwrócony ode mnie i zrobi 8–9 kroków, ja wyskoczę i zniknę w tłumie między przechodniami polskimi. I tak też było. Ale miałam w tej chwili duże szczęście, gdyż akurat (widocznie przeznaczone było, że muszę żyć), żołdak się odwrócił i widząc dziewczynkę, wylatującą z Getta, chwycił za karabin, który cały czas był przewieszony na jego ramieniu i strzelił za mną. Nie trafił, gdyż byłam zwinna i szybko mu się gdzieś zapodziałam i zniknęłam w tłumie. (s. 20)

W ten sposób udało mi się w jeden dzień zakupić kilka razy chleb i przeszmuglować do Getta. […] Po kilku takich rundach trzeba było wrócić do Getta, do domu, gdyż mój wujek kończył godziny pracy i musiał odstawić tramwaj do remizy. On miał przepustkę i mógł swobodnie wychodzić i wchodzić do Getta, ale ja tę samą drogę przeleciałam spokojnie, bo wejść do Getta było łatwiej. (s. 21)